Scotland có 5 vùng sản xuất whisky nổi tiếng: Islay, Campbeltown, Highlands, Lowlands và Speyside. Mỗi vùng đều nổi tiếng khắp thế giới với những chai scotch thể hiện trọn vẹn tinh hoa của cảnh quan địa phương.
Speyside là nơi có số lượng nhà máy chưng cất nhiều nhất Scotland và whisky từ lâu đã trở thành mạch sống của vùng đất này. Chính tại thung lũng Livet, nơi được giấu kín giữa thiên nhiên tươi đẹp, người sáng lập George Smith của The Glenlivet đã học nghề và bắt đầu tạo ra những chai scotch whisky mượt mà, tinh tế – loại whisky mà hơn 200 năm sau vẫn được ngợi ca khắp toàn cầu.
Hãy cùng khám phá vùng đất này của Scotland và tìm hiểu sâu hơn về mái nhà của whisky Speyside qua cẩm nang whisky.
Speyside nằm ở đâu? Đặc trưng của whisky vùng Speyside so với các vùng khác
Speyside nằm ở phía đông bắc của Scotland, thuộc khu vực Highlands – vùng sản xuất whisky lớn nhất Scotland nhưng vẫn được công nhận riêng biệt. Đây là vùng whisky có mật độ nhà máy chưng cất cao nhất thế giới, nổi tiếng với dải nhà máy dọc sông Spey – từ đó hình thành tên gọi “Speyside”.
Vùng này bao gồm các khu vực như Moray, Banffshire và một phần Aberdeenshire. Nhà máy chưng cất rượu The Glenlivet tọa lạc giữa Ballindalloch và Tomnavoulin, ngay rìa Công viên Quốc gia Cairngorms.
Speyside không chỉ nổi bật với whisky mà còn có nhiều trải nghiệm thú vị: đi bộ trên các cung đường ven bờ, ngắm cảnh biển tuyệt đẹp, chơi golf trên những sân cỏ nguyên sơ, và tất nhiên, một chuyến tham quan nhà máy chưng cất rượu The Glenlivet sẽ giúp bạn hiểu sâu hơn về whisky Speyside.
Speyside nổi bật hơn các vùng sản xuất whisky khác ở Scotland vì nhiều lý do.
1- Speyside là vùng có số lượng nhà máy chưng cất nhiều nhất Scotland
Vì có nhiều nhà máy chưng cất lâu đời nên tại Speyside, có rất nhiều phong cách sản xuất whisky với hương vị đặc trưng riêng biệt. Các nhà máy ở Speyside thường kết hợp công thức gốc với những kỹ thuật mới tạo ra những dòng whisky vừa hấp dẫn người yêu whisky truyền thống, vừa lôi cuốn những ai muốn khám phá hương vị mới mẻ.
Speyside là vùng có số lượng nhà máy chưng cất nhiều nhất Scotland
2- Speyside được ban tặng nguồn tài nguyên tự nhiên phong phú
Nước suối tinh khiết và lúa mạch địa phương là 2 nguyên liệu ảnh hưởng trực tiếp đến hương vị whisky. Tại The Glenlivet, lúa mạch mạch nha được lấy từ Port Gordon, còn nước được lấy từ các nguồn suối gần đó, trong đó có Giếng Josie (Josie’s Well).
3- Speyside có khí hậu ôn hoà
Với nhiệt độ ôn hòa và khí hậu tương đối khô, Speyside mang đến điều kiện lý tưởng để whisky đạt hương vị tinh tế sau quá trình ủ, tạo nên sản phẩm cuối cùng mượt mà và cân bằng – đặc trưng phong cách Whisky Speyside mà The Glenlivet vẫn duy trì suốt hơn 200 năm.
Quy trình sản xuất scotch whisky tại Speyside
Quy trình làm scotch whisky ở Speyside tuân theo phương pháp truyền thống được áp dụng khắp Scotland. Lúa mạch là nguyên liệu chính, hiện một số nhà máy chưng cất vẫn giữ phương pháp làm mạch nha trên sàn (floor malting) truyền thống.
Mạch nha sau đó được nghiền thành bột và trộn với nước nóng trong một thùng lớn gọi là mash tun. Các nhà máy Speyside thường sử dụng nước khoáng từ suối địa phương hoặc từ sông Spey, nổi tiếng về độ tinh khiết và mềm mại.
Sau quá trình lên men, hỗn hợp này được chưng cất. Nhiều nhà sản xuất, trong đó có The Glenlivet, vẫn sử dụng nồi đồng truyền thống để thực hiện bước này, giữ trọn tinh thần whisky Speyside.
Như tất cả các loại scotch khác, whisky Speyside phải được ủ trong thùng gỗ sồi ít nhất ba năm. Tại vùng này, whisky thường được ủ trong các thùng đã dùng để đựng sherry, tạo nên những hương vị đặc trưng của trái cây sấy, gia vị và hạt khô, góp phần mang đến sự mượt mà và cân bằng cho từng giọt whisky.
Điều gì tạo nên sự khác biệt của whisky Speyside
So với các loại whisky trên thế giới, whisky Speyside được ngợi ca nhờ hương vị tinh tế nhưng phức hợp, kết hợp các nốt hương trái cây, hoa và hạt khô. Một số đặc điểm làm nên nét độc đáo của whisky Speyside gồm:
Hương vị đa dạng
Với nhiều nhà máy chưng cất, mỗi nơi có phong cách và hương vị riêng, whisky Speyside đáp ứng nhiều sở thích khác nhau, từ nhẹ nhàng, tinh tế đến đậm đà, phong phú.
Trải nghiệm thưởng thức mượt mà và cân bằng
Nhiều loại whisky Speyside nổi tiếng với vị mượt mà, cân bằng, dễ thưởng thức cả với những người mới làm quen và những tín đồ whisky dày dạn kinh nghiệm.
Nhiều dòng whisky lâu năm
Các nhà máy Speyside sản xuất nhiều dòng whisky ủ lâu trong thùng sồi, từ single malt đến blends, với độ phức hợp và chiều sâu hương vị nổi bật. Whisky Speyside thường được ủ trong thùng sherry, mang đến hương trái cây phong phú và độ sâu đặc trưng cho sản phẩm.
Nhiều dòng whisky lâu năm
Tinh thần văn hoá
Speyside có truyền thống làm whisky kéo dài hàng thế kỷ, nhiều nhà máy vẫn giữ trọn vẹn nghệ thuật thủ công, góp phần khẳng định vị trí văn hóa của vùng trong thế giới whisky.
Những yếu tố trên kết hợp lại khiến whisky Speyside trở thành một loại whisky được trân trọng và ngưỡng mộ trong thế giới Scotch nhờ chất lượng, độ phức hợp và di sản phong phú. Đồng thời, các yếu tố này cũng giúp Speyside whisky khác biệt rõ rệt so với whisky từ các vùng khác. Ví dụ, dù Speyside nằm trong Highlands, whisky của Highlands có phổ hương vị rộng nhờ diện tích vùng lớn, nhưng thường có mùi than bùn và khói nhiều hơn so với whisky Speyside.
Whiskey Speyside của The Glenlivet
Là một trong những nhà sản xuất lâu đời nhất tại Speyside và là nhà máy chưng cất hợp pháp đầu tiên ở giáo xứ Glenlivet, The Glenlivet đã có hơn hai thế kỷ để mài giũa kỹ thuật chưng cất và tạo nên những chai single malt tinh tế, phức hợp. Thật khó để chọn ra “best-seller” của The Glenlivet, nên dưới đây là tổng quan một số dòng whisky phổ biến và cả những phiên bản hiếm:
The Glenlivet Founder’s Reserve
Không thể nhắc đến whisky Speyside mà bỏ qua Founder’s Reserve, chai scotch mượt mà mang tinh thần truyền thống. Đây là phiên bản tưởng nhớ George Smith – người khai sinh The Glenlivet, được sử dụng nước tinh khiết như thời điểm nhà máy mới được thành lập. Whisky được ủ trong thùng gỗ sồi truyền thống và thùng American first-fill, mang đến vị ngọt kem mượt, điểm xuyết hương trái cây citrus.
The Glenlivet 12-Year-Old Illicit Still
Lấy cảm hứng từ cách whisky Speyside được sản xuất vào những năm 1800, The Glenlivet 12 tuổi Illicit Still là chai single malt không qua lọc lạnh để giữ hương vị chân thật, gợi nhớ những mẻ đầu tiên mà George Smith từng làm thủ công, bất hợp pháp, trong các nồi đồng nhỏ.
The Glenlivet 16 1st Fill Sherry Butt
Như nhiều chai whisky Speyside khác, The Glenlivet 16 tuổi Single-Cask được ủ trong thùng sherry châu Âu, mang đến hương vị trái cây sâu sắc, cùng điểm nhấn của cam thảo và gừng.
The Glenlivet Winchester Collection 1967
Gắn liền với lịch sử Speyside, chỉ có 150 chai The Glenlivet 50 tuổi trên toàn thế giới. Được chế tác từ thùng hiếm do cựu Master Distiller Robert Arthur giữ lại, phiên bản này có mùi hương phong phú hòa quyện hương mơ, đào và hạnh nhân nướng, kết hợp với hương cam fondant và sô-cô-la sữa mượt mà.
Không thể phủ nhận, Speyside mang đến một điều gì đó đặc biệt cho whisky được sản xuất nơi đây. Những ngọn đồi trập trùng và sông giàu cá hồi tạo nên môi trường lý tưởng để chưng cất những chai scotch đẳng cấp. Tuy nhiên, địa lý chỉ là một yếu tố ảnh hưởng đến mỗi giọt whisky. Để hiểu sâu hơn về quy trình chưng cất, bạn có thể tham khảo các hướng dẫn của chúng tôi về cask strength và chill-filtered whisky.